کرونا ویروس مرموز و بحران جهانی

بدون شک ویروس مرموز کرونای جدید ( کوید -19 ) بزرگترین بحران بعد از جنگ جهانی دوم است ( به گفته رئیس سازمان ملل متحد ) و این مهمان ناخوانده این روزها در همه مکانها جا خوش کرده و مشکلات متعددی را برای شهروندان به وجود آورده است اما بسیاری سوال می کنند که سرایت ویروس کرونا از طریق آب آشامیدنی نیز امکان پذیر هست ؟ که خوشبختانه باید پاسخ داد خیر.

زیرا سیستم آبرسانی آب آشامیدنی یک مدار بسته است که امکان ارتباط با محیط و فضای باز را ندارد. لذا امکان آلودگی آب آشامیدنی غیرممکن است مگر اینکه مخزن آب آشامیدنی روباز و در معرض هوای آلوده و ویروس کرونا باشد. نکته قابل توجه این است که ویروس کرونای جدید در شرایط دما و مواد محلول در آب آشامیدنی احتمال قابلیت ماندگاری محدود را دارد.

کرونا اما تا کنون گزارشی مبنی بر آلودگی آب آشامیدنی توسط ویروس کرونای جدید ارائه نشده است. و مردم عزیز ایران میتوانند با خیال راحت به آشامیدن آب این مایه حیات بخش زندگی ادامه دهند .

بحث اصلی پساب و فاضلاب است . حفظ محیط زیست از آلودگی ویروس کرونای جدید از اولویت بالایی برخوردار است و می دانیم که یکی از راه های جلوگیری از شیوع ویروس کرونای جدید شستن مداوم دستها است.

پس مرتبا” با شستن دستها ویروس کرونای جدید وارد آب خروجی و پساب میشود این پساب در نهایت وارد سیستم فاضلاب میشود. بعلاوه اینکه خروجی بیمارستانها، مراکز درمانی، شستشوی لباس ها و اجسام آلوده به ویروس کرونای جدید باعث وارد این ویروس به سیستم فاضلاب میشوند.

این نکته بسیار مهم است که چنانچه این پساب و فاضلاب بدون توجه به سیستم تفکیک و یا تصفیه اولیه وارد تصفیه فاضلاب شوند چه اتفاقی روی می دهد؟ باید گفت : در فرآیند تصفیه، وجود کلر به حد مجاز به عنوان ماده گندزدا، تمام باکتری ها و ویروس های آب را از بین می برد.

اما چنانچه پساب قبل از اینکه وارد سیستم های جمع آوری فاضلاب شوند به نحوی با تصفیه فیزیکی اولیه مجددا مورد استفاده کشاورزی قرار گیرند و یا جذب محیط زیست شوند چه می شود آیا میتواند خطرناک باشد؟ برای پاسخ به این مطلب نیاز به بررسی بیشتری داریم.

در خصوص ماندگاری این ویروس در آب تحقیقات مختلفی انجام شده و نتایج گویای اثر قابل توجه دما بر روی ماندگاری این ویروس است.

در تحقیقاتی که در مجله معتبر Water Research منتشر شده، بر روی دو گونه مشابه COVID- 19 بررسی های ماندگاری در محیط های آبی انجام شده و نتایج آن حاکی از ماندگاری این ویروس در آب (چندین روز) و فاضلاب (چندین هفته) است.

جالب توجه آنکه بر اساس نتایج این تحقیق میزان غیرفعال شدن این ویروس در دمای ۲۵ درجه بیش از ۱۰۰ برابر غیرفعال شدن این ویروس در دمای ۴ درجه سانتیگراد در فاضلاب است.

پس به صورت بالقوه فاضلا ب ها می توانند به عنوان یکی از راه های انتقال این ویروس باشند.

با توجه به تایید وجود و ماندگاری نسبی خانواده ویروس کرونا در مدفوع، فاضلاب و حتی آب آلوده شده، لازم است به اهمیت دفع و تصفیه ایمن فاضلاب، بالاخص در تصفیه خانه های فاضلاب بیمارستانی توجه ویژه ای بشود.

در سال 2003 آقای لوگ و همکارانش در تحقیقاتشان نشان دادند که حدود 20-40٪ از عفونت های SARS-CoV علائم اسهال را می دهند و ویروس از طریق اتصال به گیرنده های روده و همچنین در ریه ها عمل می کند.

همچنین اقای لیو و همکارانش در سال 2003 ثابت کردند که این ویروس ها ممکن است بیش از 100 روز پس از عفونت اولیه در ادرار و مدفوع  افراد آلوده شناسایی شوند. و آقای وانگ و همکارانش در یک تحقیق در سال 2005 نشان دادند که پایداری کورونا ویروس ها در فاضلاب های بیمارستانی و فاضلاب خانگی 2-3 روز می تواند باشد.

تصفیه خانه های فاضلابی که فاضلاب ها را از بیمارستان ها و مراکز جداسازی می کنند و بیماران را برای تجویز کرونای ویروس ها تحت درمان قرار می دهند ، ممکن است  دارای غلظت بیشتر ویروس کرونا باشند.

نتایج حاصل از مطالعات نشان می دهد که بقای coronaviruses وابسته به دما است. و با کاهش دما

انتظار می رود پایداری کورونا ویروس ها افزایش یابد و بالعکس در فاضلاب خام و آبهای سطحی در فصول گرمتر فعالیت کرونا ویروس کاهش یابد.

 

از آب در مقابل ویروس کرونای جدید کوید-19 محافظت کنیم

حفاظت از منابع آب در مقابل آلودگی ویروس کرونای جدید کوید-19 به منظور ادامه حیات بشری بسیار ضروری است زیرا آب علاوه بر نیاز آشامیدنی برای مصارف کشاورزی در تولید نیازهای اساسی بشر نقش بسیار مهمی دارد.

با توجه به اینکه این منابع محدود هستند، مخصوصاً در مناطق پرجمعیت و کم آب و همچنین مناطق ممنوعه از لحاظ مصارف آبی. باید توجه داشت که آب این نعمت الهی در صورت آلوده شدن به انواع میکروب ها و ویروس ها می تواند بسیار خطرناک باشد

زیرا علاوه بر اینکه تصفیه و استفاده مجدد آن به عنوان آب آشامیدنی چندان راحت و ارزان نیست بلکه تاثیر بسیار زیادی در کیفیت و سلامت سایر تولیدات کشاورزی دارد اگرچه تاکنون گزارشی مبنی بر آلودگی محصولات کشاورزی به آب آلوده به ویروس کرونا ی جدید کوید – 19 گزارش نشده است

اما کارشناسان آب و فاضلاب بر این عقیده اند که چنانچه قبل از تصفیه کامل، آب به ویروس کرونای جدید کوید-19 آلوده گردد مورد استفاده کشاورزی قرار گیرد این احتمال وجود دارد که در کاهش سلامت و کیفیت محصولات کشاورزی موثر باشد لذا کنترل چرخه آب شهری و کشاورزی از ویروس کرونای جدید کوید-19 می بایستی بسیار مورد توجه و دقت قرار گیرد بنابراین لازم است با تصویب قوانین و دستورالعمل های موثر و جدی حفظ منابع آبی تحت کنترل قرار گیرد.

 ورود هر نوع آلودگی آلاینده ها مانند ویروس کرونای جدید کوید-19 به آب مانند ویروس کرونای جدید کوید-19 از انسان ، حیوان ، اشیا و یا سایر موارد می‌تواند چالش‌برانگیز و آینده منابع و چرخه آب را دچار مخاطره کند.

به عنوان مثال ویروس روده ای باعث عفونت دستگاه گوارشی انسان شده و در درجه اول از طریق مدفوع و دهان منتقل می گردد ویروس های روده ای مانند نوروویروس، کوکساکی ویروس و اکوویروس اغلب در فاضلاب شهری می‌تواند ماندگاری مورد توجه ای داشته باشد و با غلظت واگیری ده تا یک میلیون نسخه ژنی در هر لیتر مشاهده شود اگر فاضلاب به اندازه کافی و کامل تصفیه نشود ویروس های روده ای موثر در پساب نهایی می تواند باعث آلودگی آبهای سطحی شده و صدمات زیادی به منابع آب آشامیدنی و کشاورزی وارد کنند. ویروس های روده غالباً توسعه نیافته هستند و بنابراین از اسیدهای نوکلئیک و کپسیدهای پروتئین تشکیل شده اند. قطر آنها از بین 20 تا 100 نانومتر می باشد. تاکنون تحقیقاتی در خصوص غیر فعال سازی و از بین بردن این ویروس های روده ای غیر توسعه یافته در مرحله تصفیه صورت گرفته است. 

از آب در مقابل ویروس کرونای جدید کوید-19 محافظت کنیم

برخلاف ویروسهای ویروس های غیر پوشش دار ، ویروس های پوشش دار چندان مورد مطالعه قرار نگرفتند ویروس های پوشش دار در ژنوم خود دارای یک نوع اسید نوکلئیک هستند که اسید نوکلئیک ویروس درون پوسته پروتئینی محصور شده است این پوسته های پروتئینی در کنار یکدیگر قرار گرفته و تشکیل کپسید را می‌دهند و گاهی یک غشای چربی نیز این پوسته را احاطه می کند قطر این ویروس ها معمولا بین 20 تا 300 نانومتر است نکته مهم این است که این ویروس های پوشش دار منشاء بیماری های زیادی در انسان می باشند که مهمترین آن سندروم حاد تنفسی سارس و سندروم تنفسی خاورمیانه مرس و آنفولانزای مرغی هستند آنها همچنین باعث بیماری سرماخوردگی هستند که کمتر خطرناک است اما در بیشتر مواقع ما در فصول سرد درگیر آن هستیم اگرچه هنوز از حضور ویروس های پوشش دار در محیط های آبی گزارشی اعلام نشده است اما  گزارش ها نشان می دهد که در محیط های فاضلاب یافت می شوند ولی مکانیزم عملکرد آن ها هنوز به درستی شناسایی نشده است.

کرونا ویروس

کرونا ویروس های مختلفی می توانند باعث بیماری حاد تنفسی و گوارشی در انسان باشند اما دو نوع آن ها که قبلاً تحقیقات زیادی در مورد آنها شده است. کرونا ویروس سارس و کرونا ویروس مرس میباشند که باعث بیماری حاد تنفسی و ناراحتی در قفسه سینه می شوند با بررسی هایی که انجام شده است می توان گفت کل مرگ و میر ناشی از شیوع بیماری کرونا ویروس سارس در سال ۲۰۰۳ حدود ۱۰ درصد در مورد کرونا ویروس مرس حدود ۳۵ درصد بوده است متاسفانه آلودگی ناشی از کرنا ویروس سارس و کرونا ویروس مرس در مدفوع و ادرار افراد عفونی مبتلا به این بیماری ها مشاهده شده است با بررسی که شده است شیوع کوروناویروس سارس مربوط به یک مجتمع آپارتمانی در هونگ کنگ بوده است است که از طریق شستشوی سرویس های بهداشتی وارد فاضلابهای شهری شده اند البته یکسری کوروناویروس های انسانی دیگری مانند 229E, NL63, OC43, HKU1 وجود دارد که به شدت کوروناویروس سارس و کرونا ویروس مرس کشنده نیستند اما در فصول سرد باعث سرماخوردگی میشوند.

ویروس آنفولانزا

ویروس آنفولانزا ویروس آنفولانزای مرغی ای iv در غلظت بسیار بالایی در مدفوع پرندگان یافت می شود به عبارت دیگر پرندگان ویروس آنفولانزای مرغی را از طریق مدفوع خود به میزان ۱۰۹ تا ۱۰۱۰ واحد عفونی در روز انتقال میدهند به عبارتی کلی تر از طریق مدفوع و دهان و دندان پرندگان آن را منتقل میکند لذا بسیار مهم است که به هنگام نزدیکی به پرندگان احتیاط و دقت لازم باید مورد توجه قرار گیرد سازمان بهداشت جهانی wh میزان مرگ و میر و آلودگی انسان بهب این طریق را در سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۷ حدود ۵۳ درصد اعلام کرده است مسیر انتقال ویروس آنفولانزای مرغی از ماکیان به انسان از طریق مسیرهای مختلفی است اما چندین مسیر آن شناخته شده است از جمله تماس مستقیم با مرغ و پرندگان آلوده اصلاً در اثر تماس با آبی که پرنده در تماس با آن بوده است و یا مدفوع پرندگان می تواند انتقال یابد قابل ذکر است که این ویروس ها دارای ماندگاری در آب می باشند لذا در اثر تماس با آب آلوده و یا مدفوع آلوده احتمال انتقال ویروس آنفولانزای مرغی وجود دارد جالب توجه است که انتقال این ویروس از انسان به انسان کمتر مشاهده شده است اما در افراد آلوده قادرند این آلودگی را به میزان زیادی وارد مدفوع کنند سایر ویروس‌های پوشش‌دار ویروس زیکا یک ویروس پاتوژن انسانی است که در اثر نیش پشه انتقال می یابد نمونه های ویروس زیکا را می‌توان در نمونه های ادرار تشخیص داد و ژن های دیگر ویروس های پوشش دار پشه‌های مانند ویروس دانگو و ویروس نیل غربی نیز به طور وسیع در ادرار و واگیری های غربی شناسایی شده است است ویروس نیل از ادرار افراد آلوده به عفونت حاد ناشی می شود از طرفی فاضلاب ها محل مناسبی برای رشد پشه و کرمهای پس است و در نتیجه این نوع ویروس های پوشش دار از این طریق به خوبی انتقال می یابند ویروس پوشش دار ۳۲ مگ آلو  می ‌تواند توسط افراد در هر سنی بدون این که علامتی از خود بروز دهند انتقال یابند این نوع ویروس می‌تواند برای کسانی که سیستم دفاعی ضعیفی دارند تهدید جدی محسوب می‌شود آزمایش ادرار کودکان از وجود ویروس سیتومگالو با خبر شد زیرا این ویروس خود را در ادرار نشان می دهد و بدیهی است که تماس با ادرار می تواند یکی از راه های قوی انتقال این ویروس باشد ویروس ابولا که قادر است باعث تب خونی و کشنده می‌گردد و بیمارانی که به این نوع ویروس مبتلا می گردند و در نتیجه آن آب بدن خود را به مقدار قابل توجهی از دست می دهند و آلودگی ناشی از تماس این گونه افراد با محیط زیست می ‌تواند باعث انتقال عفونت آن به سیستم فاضلاب گردد لذا از این طریق به خوبی منتقل می گردد

بقای ویروس در فاضلاب

 معمولاً ویروس های موجود در محیط، عفونت را برای انتقال به محیط بعدی حفظ می کند اما معمولاً با گذشت زمان می توان گفت که حتی تا حدود ۹۰ درصد از واگیری عفونت خود را از دست می دهند می توان فرض کرد ویروس های پوشش دار در محیطهای آبی غالباً پایدارترند بعضی از گزارشات نشان داده است که کرونا ویروس سارس و کرونا ویروسE ۲۲۹ انسانی می تواند یک روز در ادرار و فاضلاب تصفیه شده حضور داشته باشد و چنانچه ویروس وارد فاضلاب خام شوند لازم است زمانی که به مرحله تصفیه خانه می رسند غیر فعال و یا از بین بروند و این موضوع بسیار مهم است.

 اگرچه روی ویروس های غیر پوشش دار در محیط فاضلاب تحقیقاتی انجام شده است اما بر روی ویروس های پوشش دار در محیط فاضلاب هنوز بررسی های زیادی نشده است مکانیزم عملکرد ویروس های پوشش دار در مقابل مواد جامد معلق در فاضلاب هنوز به درستی شناخته نشده است اما این موضوع که آن ها به راحتی حذف نمی شوند گزارشاتی وجود دارد.

  • غیر فعال سازی ویروس ها با مواد ضدعفونی

عملیات ضد عفونی کردن هم در تولید آب و هم در تصفیه خانه های فاضلاب استفاده  می شوند و این عمل برای غیر فعال سازی ویروس ها و میکروارگانیسم ها به کار می رود. این ضدعفونی ها برای ویروس های غیر پوشش دار استفاده می شود. اما اطلاعات کمی در خصوص تاثیر آنها این مواد ضد عفونی بر روی ویروس های پوشش دار وجود دارد در اینجا سعی داریم به بررسی تاثیر اشعه ماورای بنفش ‏ uv254 و کلر آزاد به عنوان یک ضدعفونی کننده ماورای بنفش یک ضدعفونی کننده اکسیدان شیمیایی  بپردازیم